Máy nghiền dược liệu là gì? Phân loại các dòng máy

13/01/2026Lượt xem: 116

5/5 (1 votes)

Trong lĩnh vực bào chế thuốc Đông y, sản xuất thực phẩm chức năng và chế biến thảo dược, công đoạn nghiền nhỏ nguyên liệu đóng vai trò then chốt, ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng thành phẩm. Để đáp ứng yêu cầu này, máy nghiền dược liệu trở thành thiết bị không thể thiếu từ các cơ sở sản xuất từ nhỏ lẻ đến quy mô công nghiệp.
Vậy máy nghiền dược liệu là gì, hoạt động ra sao và hiện nay trên thị trường có những dòng nào phổ biến? Bài viết dưới đây sẽ cung cấp đến bạn những thông tin hữu ích nhất.

Máy nghiền dược liệu là gì? Phân loại các dòng máy

1. Máy nghiền dược liệu là gì?

Là thiết bị cơ khí chuyên dụng được thiết kế để xay, nghiền các loại thảo dược, rễ cây, thân củ, lá, hoa quả hoặc hạt khô thành dạng bột mịn hoặc hạt có kích thước nhỏ theo yêu cầu. Đây là thiết bị không thể thiếu trong dây chuyền sản xuất dược phẩm, thực phẩm chức năng và hóa mỹ phẩm thảo dược.
Đa số các dòng máy nghiền hiện đại đều được chế tạo từ Inox 304. Chất liệu này không chỉ chống gỉ sét, chống ăn mòn bởi các thành phần hóa học trong dược liệu mà còn đảm bảo tiêu chuẩn vệ sinh an toàn thực phẩm (GMP).
Thiết bị hoạt động dựa trên các nguyên lý cơ học như va đập, cắt xé hoặc ma sát, giúp bẻ gãy cấu trúc của dược liệu mà vẫn giữ nguyên được dược tính, không làm biến đổi màu sắc hay mùi vị của thảo dược.

1.1. Công dụng đa năng của máy nghiền dược liệu

Không chỉ dừng lại ở việc xay thuốc, thiết bị này còn sở hữu tính ứng dụng cực kỳ rộng rãi trong nhiều lĩnh vực đời sống:
- Trong ngành dược phẩm: Nghiền thuốc Bắc, thuốc Nam, các loại nấm linh chi, nhân sâm, tam thất... tạo nguyên liệu cho thuốc bột, viên nén hoặc viên hoàn.
- Trong ngành thực phẩm: Xay các loại ngũ cốc (đậu nành, gạo, hạt sen), các loại gia vị đặc trưng (gừng, nghệ, ớt, quế, hồi) thành bột mịn cao cấp.
- Trong ngành chăn nuôi: Tận dụng để nghiền ngô, đậu tương làm thức ăn tinh cho gia súc, gia cầm, giúp vật nuôi dễ hấp thụ.

1.2. Nguyên lý hoạt động của máy nghiền bột dược liệu

Dù có nhiều loại máy khác nhau, nhưng nhìn chung máy nghiền dược liệu hoạt động dựa trên quy trình sau:
- Tiếp nhận: Nguyên liệu được đưa vào phễu nạp.
- Tác động lực: Động cơ tốc độ cao truyền động năng tới hệ thống lưỡi dao, búa đập hoặc đĩa nghiền. Tại đây, lực va đập và ma sát mạnh mẽ sẽ phá vỡ cấu trúc vật lý của vật liệu.
- Sàng lọc: Phía dưới buồng nghiền thường trang bị lưới sàng. Chỉ những hạt đạt độ mịn (nhỏ hơn lỗ lưới) mới được đi qua.
- Thành phẩm: Bột mịn sau khi lọt qua lưới sẽ được hệ thống quạt hút hoặc lực trọng trường đưa ra ngoài cửa xả.

2. Phân loại các dòng máy nghiền dược liệu phổ biến hiện nay

Tùy vào tính chất của nguyên liệu (cứng, mềm, dai hay chứa dầu) mà người dùng nên lựa chọn dòng máy phù hợp. Dưới đây là 4 dòng máy chủ đạo:

2.1. Máy nghiền búa

Đây là dòng máy phổ biến nhất trong công nghiệp.
- Cấu tạo: Gồm một roto quay tốc độ cao, trên đó gắn các cánh búa động.
- Nguyên lý: Khi roto quay, cánh búa va đập trực tiếp vào nguyên liệu, làm chúng vỡ vụn. Các hạt nhỏ lọt qua lưới sàng dưới đáy, hạt to tiếp tục bị nghiền đến khi đạt yêu cầu.
- Lưu ý: Máy nghiền búa tạo ra luồng khí rất lớn, nên cần hệ thống túi lọc bụi hoặc buồng lắng để thu hồi bột thành phẩm, tránh thất thoát.

Phân loại các dòng máy nghiền dược liệu phổ biến hiện nay

2.2. Máy nghiền răng - Máy nghiền đinh

Dòng máy này nổi tiếng với khả năng nghiền siêu mịn nhờ tốc độ vòng quay cực lớn (từ 3000 đến 6000 vòng/phút).
- Cấu tạo: Gồm đĩa quay (Roto) và đĩa cố định trên nắp máy. Các hàng răng được sắp xếp so le theo đường tròn đồng tâm.
- Ưu điểm: Nguyên liệu đi vào tâm máy sẽ bị các hàng răng đập liên hồi. Động năng cực lớn giúp máy xử lý tốt các loại dược liệu có độ cứng trung bình một cách nhanh chóng.

2.3. Máy nghiền đĩa

- Cấu tạo: Sử dụng hai đĩa nghiền (một đĩa tĩnh, một đĩa động) đặt đối diện nhau. Khe hở giữa hai đĩa có thể điều chỉnh để kiểm soát độ mịn.
- Đặc điểm kỹ thuật: Đĩa nghiền có thể làm bằng gang, thép đúc hoặc đá vô cơ. Tốc độ vòng quay của đĩa thép có thể đạt tới 68m/giây.
- Ứng dụng: Thường được dùng để nghiền các hạt thực phẩm hoặc dược liệu cần độ chính xác về kích thước hạt. Mặt đĩa thường có các rãnh hình tam giác để tăng khả năng cắt và thông gió.

2.4. Máy nghiền trục vít

- Nguyên lý: Nguyên liệu đi qua khe hở giữa hai trục nghiền hình trụ đặt song song và quay ngược chiều nhau.
- Cơ chế bảo vệ: Máy trang bị hệ thống lò xo thoát tải. Khi gặp vật lạ cứng hoặc quá tải, lò xo sẽ ép lại để nới rộng khe hở, giúp vật cứng đi qua mà không làm hỏng bề mặt trục.
- Ứng dụng: Thích hợp cho nghiền thô hoặc nghiền các loại hạt có tính chất ép nén. Để đạt độ mịn cao, người ta thường cho hồi lưu sản phẩm để nghiền nhiều lần.

3. Bảng so sánh các loại máy nghiền dược liệu khô

Để bạn có cái nhìn khách quan nhất trước khi mua sắm tại Siêu thị Hải Minh, hãy tham khảo bảng so sánh dưới đây:

Tiêu chí	Máy nghiền đĩa	Máy nghiền trục vít	Máy nghiền búa	Máy nghiền răng
Nguyên lý	Lực cắt & nén giữa 2 đĩa	Ma sát & nén giữa trục	Lực va đập từ cánh búa	Lực cắt & va đập răng
Kích thước đầu vào	Vừa và nhỏ	Vừa và nhỏ	Vừa và lớn	Vừa và nhỏ
Độ mịn	Rất mịn	Mịn	Trung bình	Trung bình/Mịn
Hiệu suất	Cao	Cao	Trung bình	Trung bình
Độ mài mòn	Thấp	Trung bình	Cao	Cao
Tiếng ồn	Cao	Thấp	Cao	Cao

Máy nghiền dược liệu không chỉ đơn thuần là thiết bị hỗ trợ sản xuất, mà còn là giải pháp giúp tối ưu hiệu quả nghiền, bảo toàn dược tính, tiết kiệm đáng kể công sức và thời gian. Hy vọng rằng, với phần phân loại chi tiết cùng những đặc điểm đã phân tích ở trên, bạn sẽ dễ dàng lựa chọn được dòng máy phù hợp, tránh đầu tư sai, lãng phí chi phí. Để xem chi tiết từng model, thông số kỹ thuật cũng như cập nhật bảng giá mới nhất, bạn có thể tham khảo trực tiếp tại https://sieuthihaiminh.vn/may-nghien-duoc-lieu.html