Lưu ý quan trọng khi vận hành máy phát điện công nghiệp

Máy phát điện công nghiệp là thiết bị cung cấp nguồn điện dự phòng hoặc nguồn điện chính cho nhà máy, xưởng sản xuất, công trình, tòa nhà, bệnh viện, khách sạn và nhiều hệ thống kỹ thuật khác. Do thường có công suất lớn và phải làm việc trong thời gian dài, việc vận hành máy không đúng cách có thể dẫn đến quá tải, sụt áp, tăng nhiệt, tiêu hao nhiên liệu hoặc làm giảm tuổi thọ động cơ và đầu phát. Vậy khi vận hành máy phát điện công nghiệp, cần đặc biệt lưu ý những vấn đề nào? Dưới đây là những lưu ý quan trọng khi vận hành máy phát điện công nghiệp mà người phụ trách thiết bị nên nắm rõ.

1. Kiểm tra máy phát điện công nghiệp trước khi vận hành

Kiểm tra trước khi khởi động là bước quan trọng giúp phát hiện sớm những vấn đề có thể ảnh hưởng đến khả năng vận hành của máy. Với máy phát điện công nghiệp, không nên bỏ qua bước này ngay cả khi máy vừa được sử dụng trong ca trước.

a. Kiểm tra dầu nhớt động cơ 

Dầu nhớt đảm nhiệm nhiệm vụ bôi trơn các chi tiết chuyển động bên trong động cơ, đồng thời hỗ trợ giảm ma sát và hạn chế phát sinh nhiệt. Trước khi khởi động, cần kiểm tra:
- Mức dầu bằng que thăm dầu.
- Tình trạng và màu sắc của dầu.
- Các dấu hiệu rò rỉ dầu dưới gầm hoặc quanh động cơ.
- Thời điểm thay dầu gần nhất.
Mức dầu phải nằm trong giới hạn theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Không nên tự ý đổ quá nhiều dầu hoặc tiếp tục vận hành khi phát hiện dầu bị rò rỉ.

b. Kiểm tra nhiên liệu 

Đảm bảo nhiên liệu đủ cho thời gian vận hành dự kiến. Với máy diesel công nghiệp, nên sử dụng nhiên liệu đúng chủng loại và hạn chế sử dụng nhiên liệu có nước, cặn hoặc tạp chất. Ngoài mức nhiên liệu, cần quan sát đường ống, đầu nối và bộ lọc để phát hiện dấu hiệu rò rỉ. 
Lưu ý: Tuyệt đối không tiếp nhiên liệu khi động cơ đang hoạt động hoặc còn quá nóng. Nên tắt máy và để thiết bị giảm nhiệt trước khi tiếp nhiên liệu để hạn chế nguy cơ cháy.

c. Kiểm tra nước làm mát

Hệ thống làm mát có nhiệm vụ duy trì nhiệt độ động cơ trong phạm vi cho phép. Trước khi chạy máy, cần kiểm tra mức dung dịch làm mát trong hệ thống và quan sát xem có dấu hiệu rò rỉ hay không. Không mở nắp két nước khi động cơ đang nóng vì hệ thống có thể đang chịu áp suất và gây bỏng. Nếu máy thường xuyên hoạt động trong môi trường nhiệt độ cao hoặc tải lớn, hệ thống làm mát càng cần được kiểm tra kỹ.

d. Kiểm tra ắc quy và hệ thống điện

Ắc quy cung cấp năng lượng cho quá trình khởi động và một số hệ thống điều khiển. Cần kiểm tra:
- Điện áp ắc quy.
- Tình trạng đầu cực.
- Dây dẫn và đầu nối.
- Dấu hiệu oxy hóa hoặc ăn mòn.
- Khả năng giữ điện của ắc quy.
Đối với máy phát điện công nghiệp có tủ điều khiển tự động, cần kiểm tra thêm các tín hiệu cảnh báo và trạng thái hệ thống trước khi đưa máy vào vận hành.

e. Kiểm tra hệ thống khí xả và khu vực đặt máy

Kiểm tra đường ống xả, các mối nối và vị trí thoát khí. Khí thải phải được dẫn ra ngoài theo thiết kế, không để rò rỉ vào khu vực có người làm việc.
Carbon monoxide (CO) trong khí thải là khí không màu, không mùi và có độc tính cao. OSHA cảnh báo việc sử dụng thiết bị đốt nhiên liệu trong không gian kín hoặc thông gió kém có thể gây phơi nhiễm CO nghiêm trọng. Đồng thời, khu vực quanh máy cần thông thoáng, sạch sẽ và không có vật liệu dễ cháy nằm sát động cơ hoặc hệ thống xả.

2. Trong quá trình vận hành máy phát điện công nghiệp

Sau khi hoàn tất kiểm tra, người vận hành cần khởi động máy theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất và tiếp tục theo dõi thiết bị trong suốt thời gian hoạt động.

a. Khởi động máy đúng quy trình

Không nên khởi động máy trong trạng thái phụ tải lớn đã được kết nối sẵn nếu hướng dẫn của nhà sản xuất yêu cầu khởi động không tải.

Sau khi máy nổ, cần để động cơ đạt trạng thái ổn định trước khi đóng tải. Một số hướng dẫn vận hành của Cummins yêu cầu động cơ có thời gian làm nóng trước khi kết nối phụ tải; thời gian cụ thể phụ thuộc từng model và điều kiện vận hành. Khi máy bắt đầu hoạt động, cần quan sát bảng điều khiển và kiểm tra các thông số như: Điện áp đầu ra, tần số, tốc độ động cơ, nhiệt độ nước làm mát, áp suất dầu, dòng điện và mức tải, cuối cùng là các cảnh báo hoặc mã lỗi. Chỉ đóng tải khi các thông số đã ổn định trong giới hạn cho phép.

b. Không để máy phát điện công nghiệp hoạt động quá tải

Công suất ghi trên nhãn máy thể hiện khả năng cung cấp điện của tổ máy theo điều kiện thiết kế. Khi tổng nhu cầu của các phụ tải vượt quá khả năng của máy, hệ thống có thể kích hoạt bảo vệ, nhảy aptomat hoặc làm máy dừng để tránh hư hỏng. Tài liệu vận hành của Cummins cũng khuyến nghị đối chiếu tổng tải dự kiến với công suất của tổ máy để tránh tình trạng quá tải. Đặc biệt, cần lưu ý những thiết bị có dòng khởi động cao như:

• Máy bơm.
• Máy nén khí.
• Động cơ công suất lớn.
• Máy lạnh công nghiệp.
• Máy móc sản xuất.
• Quạt công nghiệp.

Không nên đóng đồng thời nhiều thiết bị công suất lớn nếu hệ thống không được thiết kế cho việc đóng tải như vậy.

c. Theo dõi tải và sự cân bằng giữa các pha

Đối với máy phát điện 3 pha, ngoài tổng công suất, cần chú ý đến sự phân bổ tải giữa các pha. 
Một hệ thống có tổng tải chưa vượt công suất máy nhưng tải phân bố không hợp lý vẫn có thể gây ra tình trạng dòng điện giữa các pha chênh lệch lớn. Do đó, người vận hành nên theo dõi dòng điện từng pha trên bộ điều khiển hoặc đồng hồ đo và điều chỉnh phụ tải khi cần thiết.

d. Theo dõi nhiệt độ, áp suất dầu và tần số

Trong quá trình máy hoạt động, không nên chỉ quan tâm đến việc máy có đang phát điện hay không. Các thông số vận hành mới là cơ sở để đánh giá tình trạng thực tế của máy.

Một số dấu hiệu cần chú ý:

e. Không tự ý bỏ qua cảnh báo của máy

Máy phát điện công nghiệp hiện đại thường được trang bị hệ thống điều khiển và bảo vệ có khả năng phát hiện nhiều tình trạng bất thường như: nhiệt độ nước làm mát cao, áp suất dầu thấp, quá tốc, quá tải, điện áp hoặc tần số bất thường, lỗi ắc quy và hệ thống khởi động. Khi xuất hiện cảnh báo, người vận hành cần xác định nguyên nhân theo tài liệu kỹ thuật của model. Không nên tự ý vô hiệu hóa chức năng bảo vệ chỉ để tiếp tục chạy máy.

3. Sau khi vận hành máy phát công nghiệp 

Việc tắt máy đột ngột ngay sau khi máy vừa hoạt động ở tải cao có thể làm quá trình tản nhiệt và ổn định nhiệt của động cơ không diễn ra thuận lợi. Cần thực hiện theo thứ tự sau:

a. Giảm và ngắt tải trước khi dừng máy

Trước tiên, cần giảm tải và ngắt các phụ tải theo trình tự phù hợp. Đặc biệt, nên ưu tiên tắt các thiết bị có công suất lớn trước. Sau khi ngắt tải, tùy thiết kế và hướng dẫn của nhà sản xuất, có thể để máy chạy không tải trong một khoảng thời gian ngắn để nhiệt độ động cơ giảm dần. Một số tài liệu vận hành Cummins hướng dẫn chạy không tải khoảng 2 phút trước khi tắt máy; tuy nhiên, thời gian thực tế cần tuân theo hướng dẫn của từng model.

b. Kiểm tra tình trạng máy sau khi dừng

Sau khi máy dừng hoàn toàn, nên kiểm tra nhanh:
- Có rò rỉ dầu hay nhiên liệu không.
- Có dấu hiệu rò rỉ nước làm mát không.
- Có mùi khét hoặc dấu hiệu cháy bất thường không.
- Có tiếng động lạ trong quá trình chạy không.
- Các dây dẫn, đầu nối có bị nóng bất thường không.
- Mức nhiên liệu còn lại.
Nếu phát điện bất thường, cần ghi nhận và xử lý trước lần vận hành tiếp theo. Ngoài ra, bạn có thể tham khảo chi tiết Cấu tạo máy phát điện công nghiệp - Điều bạn cần biết để sử dụng hiệu quả hơn. 

c. Ghi chép số giờ hoạt động và tình trạng máy

Đối với máy phát công nghiệp, việc ghi chép lịch sử vận hành giúp quản lý bảo trì chính xác hơn. Nên theo dõi:
- Ngày và thời gian vận hành.
- Số giờ hoạt động.
- Mức tải trung bình.
- Lượng nhiên liệu tiêu thụ nếu có điều kiện đo.
- Các cảnh báo hoặc lỗi phát sinh.
- Thời điểm thay dầu, lọc và bảo dưỡng.
Đây là cơ sở để xây dựng kế hoạch bảo trì theo số giờ hoạt động thay vì chỉ dựa vào cảm tính.

Vận hành máy phát điện công nghiệp đúng kỹ thuật giúp thiết bị hoạt động ổn định, tiết kiệm nhiên liệu và hạn chế các sự cố trong quá trình sử dụng. Liên hệ Hải Minh để được tư vấn lựa chọn máy phát điện công nghiệp phù hợp, hỗ trợ kỹ thuật và tham khảo mức giá tốt nhất.