Bảo Dưỡng Máy Đo Độ Ph Và Các Sai Lầm Thường Gặp

Phần lớn lỗi sai số của máy đo pH không phải do máy hỏng mà do điện cực bị bẩn, bị khô hoặc lâu ngày không hiệu chuẩn. Một điện cực mới nếu được sử dụng đúng cách có thể dùng ổn định từ 1 -  2 năm. Ngược lại, nếu bảo quản không đúng, điện cực có thể xuống cấp chỉ sau vài tháng.

Vì vậy, bảo dưỡng máy đo đúng cách sẽ giúp máy hoạt động bền hơn, kết quả đo chính xác hơn và hạn chế tốn kém chi phí sửa chữa hoặc thay mới.

1. Vì sao cần bảo dưỡng máy đo độ ph định kỳ?

Máy đo pH hoạt động dựa trên điện cực thủy tinh để xác định độ axit hoặc kiềm của dung dịch. Bộ phận này khá nhạy cảm và dễ bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ, hóa chất, dầu mỡ, cặn bẩn hoặc môi trường bảo quản.

Nếu không bảo dưỡng máy đo độ pH thường xuyên, kết quả đo có thể sai lệch từ 0.2 - 1.0 pH. 

Ngoài ra, nếu không vệ sinh và bảo quản đúng cách, điện cực sẽ nhanh xuống cấp hơn. Trong khi chi phí thay điện cực có thể từ vài trăm nghìn đến vài triệu đồng, việc bảo dưỡng định kỳ lại không tốn quá nhiều thời gian hay chi phí.

Một số dấu hiệu cho thấy máy đo pH cần được kiểm tra và bảo dưỡng gồm:

- Máy phản hồi chậm, mất nhiều thời gian mới hiển thị kết quả

- Giá trị đo nhảy liên tục, không ổn định

- Hiệu chuẩn nhiều lần nhưng vẫn báo lỗi

- Điện cực xuất hiện cặn trắng, cặn muối hoặc đổi màu

- Kết quả đo giữa các lần kiểm tra chênh lệch quá lớn

2. Hướng dẫn bảo dưỡng máy đo độ ph đúng cách

Bảo dưỡng may do ph không quá phức tạp nhưng cần thực hiện đều đặn. Chỉ cần dành vài phút sau mỗi lần sử dụng là bạn đã có thể giữ cho máy hoạt động ổn định lâu dài.

2.1 Vệ sinh điện cực sau mỗi lần sử dụng

Sau khi đo xong, đầu điện cực thường bám lại cặn dung dịch, hóa chất hoặc tạp chất. Nếu để lâu, các cặn này sẽ làm giảm độ nhạy của điện cực và khiến kết quả đo không còn chính xác.

Bạn nên rửa điện cực bằng nước cất hoặc nước khử ion ngay sau khi sử dụng. Sau đó, dùng khăn giấy mềm thấm nhẹ phần nước còn lại thay vì lau mạnh.

Với các mẫu có dầu mỡ, protein, nước thải hoặc hóa chất đặc, nên sử dụng dung dịch vệ sinh chuyên dụng dành cho điện cực pH để làm sạch tốt hơn.

2.2 Bảo quản điện cực đúng môi trường

Điện cực pH luôn cần độ ẩm nhất định để hoạt động ổn định. Nếu để đầu điện cực khô quá lâu, khả năng đo sẽ giảm rõ rệt và thậm chí không thể phục hồi.

Sau khi sử dụng, nên đặt điện cực vào nắp bảo vệ có chứa dung dịch KCl hoặc dung dịch bảo quản chuyên dụng.

Nếu điện cực bị khô trong thời gian ngắn, bạn có thể ngâm lại trong dung dịch KCl khoảng 4 - 6 giờ trước khi sử dụng. Với trường hợp để khô quá lâu, khả năng phục hồi thường không cao.

2.3 Hiệu chuẩn máy định kỳ trước khi sử dụng

Hiệu chuẩn là bước quan trọng nhất trong quá trình bảo dưỡng máy đo ph. Dù điện cực còn mới nhưng nếu không hiệu chuẩn, kết quả đo vẫn có thể sai lệch.

Thông thường, người dùng nên hiệu chuẩn bằng các dung dịch chuẩn pH 4.01, 7.01 và 10.01. Đây là ba mức phổ biến nhất để đảm bảo máy đo tốt trong môi trường axit, trung tính và kiềm.

Tần suất hiệu chuẩn phụ thuộc vào mức độ sử dụng:

• Nếu dùng hàng ngày: nên hiệu chuẩn mỗi ngày hoặc trước mỗi ca làm việc
• Nếu dùng vài lần mỗi tuần: nên hiệu chuẩn 2 – 3 lần/tuần
• Nếu ít sử dụng: nên hiệu chuẩn trước mỗi lần đo

Ngoài ra, cần thay dung dịch chuẩn định kỳ vì dung dịch để lâu, bị nhiễm bẩn hoặc bay hơi cũng có thể làm quá trình hiệu chuẩn không chính xác.

2.4 Kiểm tra và thay điện cực khi cần

Điện cực là bộ phận hao mòn nhanh nhất của máy đo. Trung bình, điện cực có tuổi thọ từ 1 - 2 năm với điều kiện sử dụng và bảo quản đúng cách.

Tuy nhiên, nếu thường xuyên đo mẫu có tính ăn mòn cao, nhiệt độ cao hoặc chứa nhiều hóa chất thì tuổi thọ có thể giảm xuống còn khoảng 6 - 12 tháng.

3. Những sai lầm thường gặp khi dùng máy đo nồng độ ph

Bên cạnh việc bảo dưỡng, người dùng cũng cần tránh những sai lầm phổ biến dưới đây. 

3.1 Không hiệu chuẩn máy trước khi đo

Đây là lỗi phổ biến nhất. Nhiều người nghĩ rằng máy còn mới thì không cần hiệu chuẩn thường xuyên. Tuy nhiên, cảm biến pH có thể thay đổi theo thời gian và điều kiện môi trường.

Nếu không hiệu chuẩn định kỳ, sai số có thể tăng dần theo từng lần sử dụng và rất khó phát hiện.

3.2. Để điện cực bị khô quá lâu

Điện cực khô trong nhiều ngày có thể khiến lớp màng thủy tinh mất khả năng phản hồi ion. Khi đó, máy sẽ đo chậm, kết quả dao động hoặc báo lỗi.

3.3. Rửa điện cực bằng nước máy

Nước máy có chứa clo, khoáng chất và nhiều tạp chất khác. Nếu dùng thường xuyên để vệ sinh điện cực, các khoáng chất này có thể bám lên đầu dò và làm sai kết quả.

Tốt nhất nên dùng nước cất hoặc nước khử ion để vệ sinh máy.

3.4. Dùng sai dung dịch bảo quản

Không ít người ngâm điện cực trong nước lọc hoặc thậm chí để khô hoàn toàn sau khi sử dụng. Đây đều là cách bảo quản sai.

Dung dịch KCl chuyên dụng vẫn là lựa chọn tốt nhất để giữ điện cực ổn định lâu dài.

3.5. Đo liên tục nhiều mẫu nhưng không vệ sinh đầu dò

Khi đo nhiều mẫu liên tiếp, cặn từ mẫu trước có thể bám sang mẫu sau và làm kết quả không chính xác.

Ví dụ, nếu vừa đo dung dịch có tính axit mạnh rồi chuyển sang mẫu trung tính mà không rửa đầu dò, kết quả thường sẽ bị lệch.

Do đó, sau mỗi lần đo, nên rửa điện cực nhanh bằng nước cất trước khi tiếp tục đo mẫu mới.